قائم بالذّات نيست . جهان مادّى در عين اينكه از نظر ابعاد نامحدود است از نظر واقعيّت محدود است ، و چون بنا به فرض از نظر ابعاد نامحدود است دوم برايش فرض نمىشود . خداوند متعال وجود نامحدود و واقعيّت مطلق است و بر همهء اشياء احاطه دارد و هيچ مكان و زمانى از او خالى نيست و از رگ گردن ما به ما نزديكتر است ، پس محال است كه مثل و مانندى داشته باشد ، بلكه مثل و مانند برايش فرض هم نمىشود . بعلاوه ما آثار عنايت و تدبير و حكمت او را در همهء موجودات مىبينيم و در سراسر جهان يك ارادهء واحد و مشيّت واحد و نظم واحد مشاهده مىكنيم و اين خود نشان مىدهد كه جهان ما « يك كانونى » است نه « دو كانونى » و « چند كانونى » . گذشته از اينها اگر دو خدا و يا بيشتر مىبود ، الزاما دو اراده و دو مشيّت و يا بيشتر دخالت داشت و همهء آن مشيّتها به نسبت واحد در كارها مؤثّر مىبود و هر موجودى كه مىبايست موجود شود بايد در آن واحد دو موجود باشد تا بتواند به دو كانون منتسب باشد و باز هر يك از آن دو موجود نيز به نوبهء خود دو موجود باشند و در نتيجه هيچ موجودى پديد نيايد و جهان نيست و نابود باشد . اين است كه قرآن كريم مىگويد : لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا ( 1 ) . اگر خدايان متعدّد غير از ذات احديّت وجود مىداشت آسمان و زمين تباه شده بودند . عبادت و پرستش شناخت خداى يگانه به عنوان كاملترين ذات با كاملترين صفات ، منزّه از هر گونه نقص و كاستى ، و شناخت رابطهء او با جهان كه آفرينندگى و نگهدارى و فيّاضيّت ، عطوفت و رحمانيّت است ، عكس العملى در ما ايجاد مىكند كه از آن به « پرستش » تعبير مىشود . پرستش نوعى رابطهء خاضعانه و ستايشگرانه و سپاسگزارانه است كه انسان با خداى خود برقرار مىكند . اين نوع رابطه را انسان تنها با خداى خود مىتواند برقرار

--> ( 1 ) . انبياء / 22 .